The Sapiens News

The Sapiens News

रंगोस्तव : नाशिक रंगपंचमी व रहाडींचे शहर

नाशिकमध्ये होळीप्रमाणेच रंगपंचमी ही मोठ्या उत्साहात साजरी केली जाते. नाशिक वगळता बहुतांश शहर व राज्यात रंगांचा हा उत्सव होलिका पूजनानांतर दुसऱ्या दिवशी साजरा होतो, परंतु नासिक असे शहर वा जिल्हा आहे जेथे हा उत्सव होलिका पूजनाच्या पाचव्या किवा पौर्णिमा दोन दिवसात विभागली गेल्यास सहाव्या दिवशी साजरा केला जातो. नाशिक जसे चिवडा व मिसळचे शहर म्हणून प्रसिद्ध आहे. तसेच ते रहाडींचे देखील शहर आहे.

शहारातील प्रसिद्ध रहाड ह्या अनुक्रमे शनी महाराज चौक पंचवटी व तिवंदा चौक येथील आहे. पंचवटीतील रहाडीचा रंग गुलाबी असून तिवंदा येथील रहाडीचा पिवळा आहे. या रहाडी चौकाच्या मधोमध असून त्या प्रत्येक रंगपंचमीच्या दोन तीन दिवस आधी मोकळ्या केल्या जातात व त्यात रंग भरून नाशिकरांना त्यात डुबकी मारण्याची मौज करायला मिळते. रंगपंचमीच्या दिवशी या रहाडिंवर प्रचंड प्रमाणात गर्दी होते. येथे रहाड म्हणजे रंगीत पाण्याचा एक छोटे खाणी तलाव असतो ज्याचा आकार 15×15 किवा त्यापेक्षा कमी जास्त असतो.


या रहाडींच्या व्यतिरिक्त नाशिकची आबालवृद्ध वा बालगोपाळ मंडळी ही गल्लोगल्ली कॅलिनी, सोसायटीत मोठ्या प्रमाणत हा रंगाचा सुंदर उत्सव साजरा करतात.

सोबत : प्रशांत निकले यांचा देशादूत वृत्तपत्रात 2021 मध्ये प्रकाशित झालेला लेखाचा मराठी अनुवाद जोडीत आहे

नाशिक : नाशिक जिल्ह्याला मंदिरे, किल्ले, वाडे आणि इतर वास्तू यांसारख्या वास्तूंचे वरदान लाभले आहे. जिल्ह्यातील नैसर्गिक वारसा पर्यटकांमध्येही प्रसिद्ध आहे. एवढेच नव्हे तर नाशिकमध्ये प्रचलित असलेल्या काही प्रथा अनोख्या असून त्या केवळ येथेच पाहायला मिळतात. रंगपंचमीच्या दिवशी होणारा ‘राहर’ हा सण त्यापैकीच एक.

गणेशोत्सव, शिवजयंती, होळी आणि रंगपंचमी यांसारख्या उत्सवांसाठी प्रसिद्ध असलेल्या दंडे हनुमान मित्र मंडळाने मार्च 2020 मध्ये 62 वर्षांनंतर पेशवेकालीन रहारला नवसंजीवनी दिली. काजीपुरा पोलीस चौकीच्या पुढे दांडे हनुमान चौकातील जुना रहाड पुन्हा जोमात आला आहे. रहाड नानासाहेब पेशव्यांच्या पत्नी गोपिकाबाई यांनी बांधल्याचे परिसरातील ज्येष्ठांनी सांगितले.

राहर हे सुमारे 300 वर्षे जुने असून ते पेशवे काळात बांधले गेले. हा कलाल समाजाचा आहे, ज्यांनी या भागात स्वतःची स्थापना केली. या रहाड येथे शेवटचा रंगपंचमी उत्सव बंद होण्यापूर्वी 1958 साली झाला होता. 2020 मध्ये रहाड उत्सवाचे आयोजन स्थानिक नगरसेवक आणि कलाल समाजाने केले होते.

या रहाडचा उत्सव स्वतःच अनोखा आहे. रहाडला पंडाल, फुले, झाडाच्या फांद्या आणि इतर गोष्टींनी सजवले जाते. पारंपारिक ढोल, हलगी आणि दिमडीच्या तालावर रंगपंचमी साजरी केली जाते.

या रहाडची जबाबदारी हय्या कलाल समाजाकडे देण्यात आली होती. रहाड उघडण्यापूर्वी समाज धार्मिक समारंभ आयोजित करत असे. पूजेनंतर लोक देवाला बकरी किंवा कोंबडीसारखे प्राणी अर्पण करायचे. उत्सवाच्या आदल्या दिवशी सामुदायिक मेजवानी दिली गेली. लोक फुलं आणि नैसर्गिक लगद्यापासून रंग बनवून रंगपंचमी खेळत असत.

रहाडचा धार्मिक सोहळा करणाऱ्या पुजाऱ्याचा मृत्यू झाल्याने हा उत्सव अचानक थांबवण्यात आला. त्यांच्याबद्दल शोक व्यक्त करण्यासाठी राहर त्या वर्षी बंद करण्यात आले होते. पुढील वर्षी समाजातील आणखी एक महत्त्वाची व्यक्ती मरण पावली. यानंतर उत्सवाच्या आयोजनाबाबतची लोकांची उत्सुकता कमी झाली आणि शेवटी राहर बंद झाला. रहाद 62 वर्षांनंतर उघडण्यात आले.

300 वर्षे जुना पैसा

दांडे हनुमान चौकात असलेले रहाड हे सुमारे ३०० वर्षे जुने असून ते पेशवे काळात बांधले गेले. त्याची रुंदी आणि लांबी 12×12 आणि खोली अंदाजे 10 फूट आहे. रहादरच्या भिंतीच्या प्रत्येक बाजूला पाय ठेवण्यासाठी एक पेटी देखील आहे.

Leave a Comment

Vote Here

Loading poll ...
UPSE Coaching

Recent Posts